Sindroma Tourette

 

Sindroma Tourette është një çrregullim që përfshin lëvizje të përsëritura ose tinguj të padëshiruar (tika) që nuk mund të kontrollohen lehtë. Për shembull, kapsitje të syve në mënyrë të vazhdueshme, shtrëngim të shpatullave, nxjerrje të tingujve të zhurmshëm dhe të pazakontë, ose fjalë fyese.

Tikat zakonisht shfaqen midis moshave 2 dhe 15 vjeç, me mesataren rreth moshës 6 vjeç. Meshkujt janë rreth tre deri në katër herë më shumë të predispozuar se femrat për të zhvilluar sindromën Tourette.

Edhe pse mjekësia konvencionale nuk ka shërim për sindromën Tourette, trajtimet janë të disponueshme. Shumë njerëz me sindromën Tourette nuk kanë nevojë për trajtim kur simptomat nuk janë problematike. Tikat shpesh zvogëlohen ose kontrollohen pas viteve të adoleshencës.

Simptomat

Tikat – lëvizjet e papritura, të shkurtra, me ndërprerje ose tingujt – janë shenja dalluese e sindromës Tourette. Ato mund të variojnë nga të buta në të rënda. Simptomat e rënda mund të ndërhyjnë në mënyrë të konsiderueshme në komunikim, funksionimin e përditshëm dhe cilësinë e jetës.

Tikat klasifikohen si:

  • Tike të thjeshta. Këto tike të papritura, të shkurtra dhe të përsëritura përfshijnë një numër të kufizuar të grupeve të muskujve.
  • Tike komplekse. Këto modele të veçanta, të koordinuara të lëvizjeve, përfshijnë disa grupe muskujsh.

Tikat mund të përfshijnë lëvizjen (tika motorike) ose tingujt (tika vokale). Tikat motorike zakonisht fillojnë para se të bëhen tika vokale. Por spektri i teknikave që njerëzit përjetojnë është i larmishëm.

Tikat e zakonshme motorike që shihen në sindromën Tourette

Tika të thjeshta Tika komplekse
– Kapsitje e syve

– Dridhje e kokës

– Tkurrje e shpatullave

– Lëvizje e shpejtë e syve

– Dridhje e hundës

– Lëvizje të gojës

– Prekja ose nuhatja e objekteve

– Përsëritja e lëvizjeve të vërejtura

– Ecja në një model të caktuar

– Gjeste të pahijshme

– Përkulja ose përdredhja

– Hedhja lart e poshtë

Tikat e zakonshme vokale që shihen në sindromën Tourette

Tika të thjeshta Tika komplekse
– Hungërima

– Kollitja

– Çjerrja

– Ulërima

– Përsëritja e fjalëve ose frazave të veta

– Përsëritja e fjalëve ose frazave të të tjerëve

– Përdorimi i fjalëve vulgare, të turpshme ose mallkimi

 Përveç kësaj, tikat mund të:

  • Ndryshojnë në lloj, frekuencë dhe ashpërsi
  • Të keqësohen nëse je i sëmurë, i stresuar, me ankth, i lodhur ose i zemëruar
  • Ndodhin gjatë gjumit
  • Ndryshojnë me kalimin e kohës
  • Të keqësohen në vitet e para të adoleshencës dhe të përmirësohen gjatë kalimit në moshën e rritur

Para fillimit të tikave motorike ose vokale, ka të ngjarë të përjetoni një ndjesi të pakëndshme trupore (nxitje paraprake) siç është kruajtja, shpimi ose tensioni. Shprehja e tikave sjell lehtësim. Me shumë përpjekje, disa njerëz me sindromën Tourette mund të ndalojnë përkohësisht ose të vonojnë një tik.

Kur të vizitoni mjekun

Vizitoni pediatrin nëse vëreni që fëmija juaj shfaq lëvizje ose tinguj të pavullnetshëm.

Jo të gjitha tikat tregojnë sindromën Tourette. Shumë fëmijë zhvillojnë tika që largohen vetë, pas disa javësh ose muajsh. Por sa herë që një fëmijë tregon sjellje të pazakontë, është e rëndësishme të identifikoni shkakun dhe të përjashtoni probleme serioze shëndetësore.

Shkaqet

Shkaku i saktë i sindromës Tourette nuk dihet. Është një çrregullim kompleks që mund të shkaktohet nga një kombinim i faktorëve të trashëguar (gjenetikë) dhe mjedisorë. Kimikatet në tru që transmetojnë impulse nervore (neurotransmetuesit), përfshirë dopaminën dhe serotoninën, mund të luajnë një rol.

Komplikimet

Njerëzit me sindromën Tourette shpesh bëjnë jetë të shëndetshme dhe aktive. Sidoqoftë, sindroma Tourette shpesh përfshin sfida të sjelljes dhe sociale që mund të dëmtojnë vetë-imazhin tuaj.

Kushtet që shoqërohen shpesh me sindromën Tourette përfshijnë:

  • Çrregullimi i deficitit të vëmendjes / hiperaktiviteti (ADHD)
  • Çrregullimi obsesiv-kompulsiv (OCD)
  • Çrregullimi i spektrit autik
  • Aftësi të kufizuara në të nxënë
  • Çrregullime të gjumit
  • Depresion
  • Çrregullime të ankthit
  • Dhimbje që lidhen me tikat, veçanërisht dhimbje koke
  • Probleme të menaxhimit të zemërimit.

Diagnoza

Nuk ka asnjë test specifik që mund të diagnostikojë sindromën Tourette. Diagnoza bazohet në historinë e shenjave dhe simptomave.

Kriteret e përdorura për të diagnostikuar sindromën Tourette përfshijnë:

  • Kur të dy tikat motorike dhe ato zanore janë të pranishme, megjithëse jo domosdoshmërisht në të njëjtën kohë.
  • Kur tikat ndodhin disa herë në ditë, gati çdo ditë ose me ndërprerje, për më shumë se një vit.
  • Kur tikat fillojnë para moshës 18 vjeç.
  • Kur tikat nuk shkaktohen nga medikamente, substanca të tjera ose gjendje tjetër mjekësore.
  • Tikat duhet të ndryshojnë me kalimin e kohës në vendndodhje, frekuencë, lloj, kompleksitet ose ashpërsi.

Një diagnozë e sindromës Tourette mund të anashkalohet sepse shenjat mund të imitojnë kushte të tjera. Kapsitja e syve mund të shoqërohet fillimisht me probleme të shikimit ose nuhatje që i atribuohen alergjive.

Të dy llojet e tikave, motorike dhe ato vokale, mund të shkaktohen nga kushte të ndryshme nga sindroma Tourette. Për të përjashtuar shkaqet e tjera të teknikave, mjeku mund të rekomandojë:

  • Testet e gjakut
  • Studime imazherike si MRI

Trajtimi konvencional

Nuk ka ilaç kimik për sindromën Tourette. Trajtimi i spitaleve ka për qëllim kontrollimin e tikave që ndërhyjnë me veprimtaritë dhe funksionimet e përditshme. Kur teknikat nuk janë të rënda, trajtimi mund të mos jetë i nevojshëm.

Ilaçet kimike për të ndihmuar në kontrollin e tikave ose për të zvogëluar simptomat e kushteve të lidhura përfshijnë:

  • Ilaçet që bllokojnë ose pakësojnë dopaminën. Fluphenazine, haloperidol (Haldol), rizperidone (Risperdal) dhe pimozide (Orap) mund të ndihmojnë në kontrollin e tikave. Efektet anësore të mundshme përfshijnë shtimin e peshës dhe lëvizjet përsëritëse të pavullnetshme (kundër-efekt). Tetrabenazine (Xenazine) mund të rekomandohet, megjithëse mund të shkaktojë depresion të rëndë.
  • Medikamentet e ADHD. Stimuluesit si metilfenidati (Metadate CD, Ritalin LA, etj.) dhe medikamentet që përmbajnë dextroamphetamine (Adderall XR, Dexedrine) mund të ndihmojnë në rritjen e vëmendjes dhe përqendrimit. Sidoqoftë, për disa njerëz me sindromën Tourette, ilaçet për ADHD mund të përkeqësojnë tiket.
  • Frenuesit qendror adrenergjik. Medikamente të tilla si klonidina (Catapres, Kapvay) dhe guanfacine (Intuniv) – të përshkruara zakonisht për presionin e lartë të gjakut – mund të ndihmojnë në kontrollin e simptomave të sjelljes siç janë problemet e kontrollit të impulsit dhe sulmet e tërbimit. Efektet anësore mund të përfshijnë përgjumjen, dhe jo vetëm.
  • Ilaçet kundër depresionit. Fluoxetina (Prozac, Sarafem, etj.) mund të ndihmojnë në kontrollin e simptomave të trishtimit, ankthit dhe OCD; por efektet anësore të tyre dhe kundër-efektet janë serioze dhe të pashmangshme.

Trajtimi Natyral Profesional i sigurtë dhe pa efekte anësore

Autism & ADHD