Një studim i madh 8-vjeçar zbulon koston e fshehur që një zakon “i shëndetshëm” mund t’i shkaktojë trurit

Miliona njerëz zgjedhin çdo ditë pije dietike, kos pa sheqer apo pije energjike me zero kalori. Shumica e bëjnë këtë sepse besojnë se po marrin një vendim më të shëndetshëm: më pak sheqer, më pak kalori, më mirë për peshën trupore. Por ajo që pothuajse askush nuk mendon është se çfarë mund të bëjnë këta ëmbëlsues me trurin në planin afatgjatë.

Një studim i rëndësishëm i botuar në Neurology, revista zyrtare e Akademisë Amerikane të Neurologjisë, ndoqi pothuajse 13 mijë të rritur për 8 vite. Rezultatet ishin alarmuese dhe mjaftojnë për ta bërë këdo të mendohet dy herë para se të zgjedhë një produkt “dietik”.

Sipas studimit, njerëzit që konsumonin më shumë ëmbëlsues artificialë kishin:

• 32% rënie më të shpejtë të kujtesës
• 62% rënie më të shpejtë të aftësisë së përgjithshme për të menduar
• 173% rënie më të shpejtë të rrjedhshmërisë verbale

Në tërësi, studiuesit vlerësuan se ndikimi në tru ishte i barabartë me rreth 1.5 vite shtesë plakje njohëse gjatë periudhës së studimit.

Çfarë zbuluan studiuesit pas 8 vitesh ndjekjeje?

Studiuesit në Universitetin e São Paulos ndoqën 12,772 persona të moshës 35 deri në 75 vjeç, pjesë e Studimit Longitudinal Brazilian për Shëndetin e të Rriturve. Gjatë 8 viteve, pjesëmarrësit plotësuan pyetësorë ushqimorë dhe iu nënshtruan testeve të standardizuara për kujtesën, gjuhën, rrjedhshmërinë verbale dhe shpejtësinë e përpunimit.

Në këtë studim u analizuan disa nga ëmbëlsuesit më të përdorur sot, si:
aspartami, sakarina, acesulfame-K, eritritoli, ksilitoli, sorbitoli dhe tagatoza.

Këta gjenden shpesh në:

• pijet dietike
• ujërat me shije
• pijet energjike
• ëmbëlsirat me pak kalori
• çamçakëzët pa sheqer
• produktet proteinike

Gjetjet ishin të ngjashme për shumicën e tyre. Vetëm tagatoza nuk tregoi lidhje me dëmtim njohës.

Grupi më i rrezikuar? Njerëzit nën 60 vjeç dhe ata me diabet

Një nga pjesët më shqetësuese të studimit ishte se efektet u panë më fort tek personat nën 60 vjeç. Kjo tregon se mosha e mesme mund të jetë një periudhë kyçe për shëndetin e trurit.

Edhe më shqetësues ishte fakti se njerëzit me diabet — të cilëve shpesh u rekomandohet të përdorin ëmbëlsues artificialë në vend të sheqerit — treguan rënien më të fortë njohëse nga të gjithë.

Si mund ta dëmtojnë këta ëmbëlsues trurin me kalimin e kohës?

Kjo është arsyeja pse studimi ngre kaq shumë shqetësim: ëmbëlsuesit artificialë gjenden pothuajse gjithmonë në ushqime ultra të përpunuara, të cilat edhe më parë janë lidhur me rënie më të shpejtë njohëse. Por ky studim nuk u ndal vetëm tek ushqimet e përpunuara — ai shqyrtoi vetë ëmbëlsuesit dhe gjeti se lidhja me dëmtimin e funksionit njohës qëndronte edhe më vete.

Disa prej këtyre substancave duket se ndikojnë në mënyrën si qarkullon gjaku në tru. Eritritoli, për shembull, është lidhur me ndryshime në funksionin e enëve të vogla të gjakut. Kur truri nuk furnizohet mirë dhe vazhdimisht me gjak, fillojnë të shfaqen pasoja të ngadalta por reale:
kujtesa dobësohet, gjetja e fjalëve bëhet më e vështirë dhe mendimi përpunon informacionin më ngadalë.

Këto nuk janë ndryshime që ndodhin brenda natës. Ato ndërtohen dalëngadalë me kalimin e viteve — dhe pikërisht këtë arriti të tregojë një studim 8-vjeçar si ky.

Çfarë mund të bëni pa u kthyer te sheqeri?

Heqja dorë nga ëmbëlsuesit artificialë nuk do të thotë se duhet të ktheheni patjetër te sheqeri. Ka alternativa më të mira dhe më të mençura.

1. Mësoni sërish shijen natyrale të ëmbëlsisë
Pas disa javësh pa ëmbëlsues të fortë, shumë njerëz vërejnë se shija e tyre ndryshon. Ushqimet që më parë duken pa shije fillojnë të duken natyrshëm të ëmbla. Frutat e freskëta bëhen më të këndshme dhe më të mjaftueshme, ndërsa sjellin edhe fibra, vitamina dhe antioksidantë.

2. Zgjidhni ëmbëlsues më natyralë dhe me më shumë vlerë ushqyese
Mjalti organik i papërpunuar, në sasi të moderuar, ofron antioksidantë dhe ndikon më pak se sheqeri i rafinuar. Shurupi i pastër i panjës përmban minerale si mangani dhe zinku. Hurmat dhe fiqtë janë zgjedhje shumë të mira për ëmbëlsim në smoothie apo në gatim, sepse përveç shijes sjellin edhe vlera ushqyese reale.

3. Lexoni etiketat e produkteve që reklamohen si “të shëndetshme”
Shumë produkte që duken të padëmshme fshehin ëmbëlsues artificialë: batonët proteinikë, kosët me shije, gjalpi i arrave pa sheqer, pijet dietike dhe snack-et me pak kalori. Në etiketë, këta përbërës mund të shfaqen me emra si:
sucralose, aspartame, acesulfame potassium, erythritol, xylitol dhe sorbitol.

Një kontroll i listës së përbërësve zgjat vetëm pak sekonda, por në planin afatgjatë mund të bëjë një ndryshim të madh.

4. Ushqeni trurin me atë që i duhet vërtet
Omega-3 nga salmoni, sardelet dhe arrat ndihmojnë strukturën e qelizave të trurit dhe mbështesin kujtesën. Boronicat dhe frutat e tjera të errëta janë ndër ushqimet më të studiuara për shëndetin e trurit. Perimet me gjethe të gjelbra të errëta, si spinaqi dhe kale, sjellin folat dhe vitaminë K, të cilat lidhen vazhdimisht me plakje më të ngadaltë njohëse.

Këto ushqime e mbrojnë trurin në mënyra që asnjë produkt “zero kalori” nuk mund ta zëvendësojë.

Mesazhi i vërtetë që shumica nuk e dëgjojnë kurrë

Ajo që hamë dhe pimë në të 40-at dhe 50-at tona nuk ndikon vetëm te pesha apo energjia e sotme. Ato zgjedhje po formojnë mënyrën si do të funksionojë truri ynë pas 20 apo 30 vitesh.

Ky është mesazhi më i fortë që del nga ky studim: plakja e trurit nuk fillon në pleqëri. Ajo ndërtohet shumë më herët, përmes zakoneve të përditshme që shpesh i konsiderojmë të padëmshme — madje edhe “të shëndetshme”.

Zinginax – Formulë me Bimë Shkretëtire për Trurin, Zemrën, Kockat dhe Muskujt