Aktivitet fizik & parandalim

Ushtrimi i rregullt lidhet me rrezik më të ulët për disa lloje kanceri

Lëvizja ndihmon në kontrollin e peshës, rregullimin hormonal, imunitetin dhe shëndetin e përgjithshëm. Edhe nëse deri tani keni qenë joaktivë, nuk është vonë të filloni gradualisht.

Një mënyrë jetese sedentare lidhet me rrezik më të lartë për obezitet, diabet, sëmundje kardiovaskulare dhe probleme të tjera kronike. Përfitimet e aktivitetit fizik shkojnë përtej kondicionit: kërkimet sugjerojnë një lidhje të rëndësishme edhe me uljen e rrezikut për disa lloje kanceri.

E rëndësishme: lidhja statistikore nuk do të thotë se ushtrimi garanton parandalimin e kancerit. Rreziku ndikohet nga shumë faktorë, përfshirë moshën, trashëgiminë, duhanpirjen, mjedisin dhe kujdesin parandalues.

Çfarë tregoi studimi?

Steven C. Moore, nga Instituti Kombëtar i Kancerit në SHBA, dhe bashkëpunëtorët analizuan të dhëna nga 12 grupe amerikane dhe evropiane. Në analizë u përfshinë rreth 1.4 milion pjesëmarrës, me një ndjekje mesatare prej 11 vjetësh dhe 186,932 raste kanceri.

Nivelet më të larta të aktivitetit fizik në kohën e lirë u shoqëruan me rrezik më të ulët për 13 nga 26 llojet e analizuara:

Adenokarcinoma e ezofagut42% më i ulët
Kanceri i mëlçisë27% më i ulët
Kanceri i mushkërive26% më i ulët
Kanceri i veshkave23% më i ulët
Kanceri i stomakut22% më i ulët
Kanceri i endometrit21% më i ulët
Leuçemia mieloide20% më i ulët
Mieloma17% më i ulët
Kanceri i zorrës së trashë16% më i ulët
Kanceri i kokës dhe qafës15% më i ulët
Kanceri rektal13% më i ulët
Kanceri i fshikëzës13% më i ulët
Kanceri i gjirit10% më i ulët

Në total, aktiviteti fizik më i lartë u shoqërua me rreth 7% rrezik më të ulët për kancer. Shumica e lidhjeve mbetën të pranishme edhe pasi u morën parasysh përmasat trupore dhe historia e duhanpirjes.

Si mund të ndihmojë lëvizja?

Kontrolli i peshës trupore

Ushtrimi i rregullt ndihmon në ruajtjen e një peshe të shëndetshme dhe në kufizimin e yndyrës së tepërt trupore, e cila lidhet me procese hormonale dhe inflamatore.

Hormonet dhe insulina

Aktiviteti fizik mund të ulë nivelet qarkulluese të estrogjenit dhe të përmirësojë ndjeshmërinë ndaj insulinës. Nivelet e larta të disa hormoneve dhe faktorëve të rritjes mund të favorizojnë zhvillimin e qelizave të caktuara tumorale.

Imuniteti, inflamacioni dhe stresi oksidativ

Lëvizja e rregullt mund të mbështesë funksionin imunitar, të zvogëlojë inflamacionin kronik dhe të përmirësojë mbrojtjen antioksiduese të organizmit.

Ushtrimi gjatë trajtimit të kancerit

Kur përshtatet me gjendjen e pacientit dhe miratohet nga ekipi mjekësor, aktiviteti fizik mund të ndihmojë në menaxhimin e disa pasojave të sëmundjes ose trajtimit:

  • Humbja e masës muskulore
  • Lodhja
  • Humori depresiv
  • Vështirësitë njohëse
Kujdes: Ushtrimi është mbështetës dhe nuk zëvendëson trajtimin e kancerit.

Si të filloni në mënyrë të sigurt

  • Synoni aktivitet me intensitet të moderuar, 3–5 herë në javë.
  • Ngrohuni për 5–10 minuta përpara aktivitetit aerobik.
  • Rriteni kohëzgjatjen gradualisht drejt 20–60 minutave për seancë, sipas aftësisë suaj.
  • Në fund, ulni gradualisht ritmin dhe bëni 5–10 minuta qetësim.
  • Shtoni ushtrime force disa herë në javë, nëse janë të përshtatshme për ju.

Zona e synuar e rrahjeve të zemrës

Një vlerësim i thjeshtë për aktivitetin me intensitet të moderuar është rreth 50–75% e rrahjeve maksimale të parashikuara të zemrës.

Rrahjet maksimale ≈ 220 − mosha
Zona e moderuar ≈ maksimumi × 0.50 deri × 0.75
  1. Për një person 55 vjeç: 220 − 55 = 165 rrahje/minutë.
  2. Kufiri i poshtëm: 165 × 0.50 ≈ 83 rrahje/minutë.
  3. Kufiri i sipërm: 165 × 0.75 ≈ 124 rrahje/minutë.

Pra, zona orientuese për këtë shembull është rreth 83–124 rrahje në minutë. Formula është vetëm vlerësim dhe mund të mos jetë e përshtatshme për të gjithë, veçanërisht për personat që marrin barna që ndikojnë në ritmin e zemrës.

Ide të thjeshta për më shumë lëvizje

  • Ecje e shpejtë
  • Çiklizëm
  • Not
  • Vrap i lehtë
  • Patinazh
  • Kopshtari
  • Punë shtëpie
  • Larje makine

Ecni ose përdorni biçikletën kur është e mundur. Nëse udhëtoni me makinë, parkoni pak më larg. Zgjedhjet e vogla, të përsëritura çdo ditë, mund të shtojnë një sasi të konsiderueshme aktiviteti.

Këshillë mjekësore: Flisni me mjekun përpara se të nisni ose ndryshoni ndjeshëm një program ushtrimesh nëse keni kancer, sëmundje të zemrës, simptoma të pashpjeguara, kufizime fizike ose keni qenë joaktivë për një kohë të gjatë. Ndaloni dhe kërkoni ndihmë nëse shfaqen dhimbje gjoksi, marramendje e fortë ose vështirësi e pazakontë në frymëmarrje.