Trupi i njeriut; Fakte dhe Funksione

 

Pjesët themelore të trupit të njeriut janë koka, qafa, trungu, krahët dhe këmbët.

Sistemet e trupit

Trupat tanë përbëhen nga një numër i sistemeve biologjike që kryejnë funksione specifike të nevojshme për jetën e përditshme.

– Puna e sistemit të qarkullimit të gjakut është që të lëvizë gjakun, ushqimin, oksigjenin, dioksidin e karbonit, dhe hormonet, rreth e qark trupit. Ai përbëhet nga zemra, gjaku, enët e gjakut, arteriet dhe venat.

Sistemi i tretjes përbëhet nga një seri e organeve të lidhura së bashku, që i lejojnë trupit të copëtojë dhe absorbojë ushqimin, dhe të largojë mbeturinat. Ai përfshin gojën, ezofagun, stomakun, zorrën e vogël, zorrën e trashë, rektumin dhe anusin. Mëlçia dhe pankreasi gjithashtu luajnë një rol në sistemin e tretjes, sepse ato prodhojnë lëngje që ndihmojën tretjen e ushqimit.

– Sistemi endokrin përbëhet nga tetë gjëndra kryesore që fshehin hormonet në gjak. Këto hormone, nga ana tjetër, udhëtojnë në inde të ndryshme dhe rregullojnë funksione të ndryshme trupore, të tilla si metabolizmin, rritjen dhe funksionin seksual.

Sistemi imunitar është mbrojtja e trupit kundër baktereve, viruseve dhe patogjeneve të tjera që mund të jenë të dëmshme. Ai përfshin nyjet limfatike, shpretkën, palcën e eshtrave, limfocitet (duke përfshirë qelizat-B dhe qelizat-T), thymus dhe leukocitet, të cilat janë qelizat e bardha të gjakut.

Sistemi limfatik përfshin nyjet limfatike, kanalet limfatike dhe enët limfatike, dhe gjithashtu luan një rol në mbrojtjen e trupit. Detyra kryesore e tij është të prodhojë dhe të lëvizë limfën, një lëng i kthjellët që përmban qelizat e bardha të gjakut, të cilat ndihmojnë trupin të luftojë infeksionet. Sistemi limfatik gjithashtu heq lëngun e tepërt limfatike nga indet trupore, dhe e kthen atë në gjak.

– Sistemi nervor kontrollon veprimet vullnetare (siç është lëvizja e ndërgjegjshme) dhe veprimet e pavullnetshme (siç është frymëmarrja), dhe dërgon sinjale në pjesë të ndryshme të trupit. Sistemi nervor qendror përfshin trurin dhe palcën kurrizore. Sistemi nervor periferik konsiston nervat që lidhin çdo pjesë tjetër të trupit në sistemin nervor qendror.

– Sistemi muskulor i trupit përbëhet nga rreth 650 muskuj që ndihmojnë në lëvizjen, rrjedhjen e gjakut dhe funksione të tjera trupore. Ekzistojnë tri lloje të muskujve: muskujt skeletik që janë të lidhur me kockat dhe ndihmojnë me lëvizjen vullnetare; muskujt e butë që gjenden brenda organeve dhe ndihmojnë për të lëvizur substancat përmes organeve; dhe muskujt kardiak që gjenden në zemër dhe ndihmojnë pompimin e gjakut.

– Sistemi riprodhues i mundëson njerëzve riprodhimin. Sistemi riprodhues i mashkullit përfshin penisin dhe testikujt, të cilat prodhojnë spermën. Sistemi riprodhues femëror përbëhet nga vagina, mitra dhe vezoret, të cilat prodhojnë vezët. Gjatë fekondimit, një qelizë e spermës kashkohet me një qelizë vezë, dhe kjo krijon një vezë të pllenuar që zë rrënjë dhe rritet në mitër.

– Trupat tanë janë të mbështetura nga sistemi skeletor, i cili përbëhet nga 206 eshtra që janë të lidhura me gilcë, ligamente dhe kërc. Skeleti jo vetëm që na ndihmon të lëvizim, por ai përfshihet gjithashtu në prodhimin e qelizave të gjakut dhe ruajtjen e kalciumit. Dhëmbët janë gjithashtu pjesë e sistemit skeletor, por ato nuk konsiderohen kocka.

– Sistemi i frymëmarrjes na lejon që të marrim oksigjen jetik dhe të nxjerrim jashtë dioksidin e karbonit, në një proces që ne e quajmë frymëmarrje. Ai përbëhet kryesisht nga gabzherri, diafragma dhe mushkëritë.

– Sistemi urinar ndihmon në eliminimin e produkteve mbeturina të quajtur “urea” nga trupi, të cilat prodhohen kur disa ushqime janë copëtuar. I gjithë sistemi urinar përfshin dy veshkat, dy ureters, fshikëzën, dy muskujt: unazor dhe atë të uretrës. Urina e prodhuar nga veshkat udhëton poshtë ureterve në fshikëz, dhe del nga trupi përmes uretrës.

– Lëkura, apo sistemi i cipës, është organi më i madh i trupit. Ajo na mbron nga bota e jashtme, dhe është mburoja jonë e parë kundër baktereve, viruseve dhe patogjenëve të tjera. Lëkura jonë gjithashtu ndihmon për të rregulluar temperaturën e trupit dhe për eliminimin e mbeturinave përmes djersës. Përveç lëkursë, sistemi i cipës përfshin flokët dhe thonjtë.

Organet vitale të trupit të njeriut

Njerëzit kanë pesë organe vitale që janë thelbësore për mbijetesën. Këto janë të truri, zemra, veshkat, mëlçia dhe mushkëritë.

  1. Truri i njeriut është qendra e kontrollit të trupit, duke marrë dhe dërguar sinjale në organe të tjera përmes sistemit nervor dhe përmes hormoneve të sekretuara. Ai është përgjegjëse për mendimet tona, ndjenjat, ruajtjen e kujtesës dhe perceptimin e përgjithshëm të botës.
  2. Zemra e njeriut është një përgjegjës për pompimin e gjakut në të gjithë trupin tonë.
  3. Puna e veshkave është për të hequr mbeturinat dhe lëngjet shtesë nga gjaku. Veshkat marrin urenë nga gjaku dhe e kombinojnë atë me ujë dhe substanca të tjera për të bërë urinën.
  4. Mëlçia ka shumë funksione, duke përfshirë detoksifikimin e kimikateve të dëmshme, copëtimin e barnave, filtrimin e gjakut, sekretimin biliar dhe prodhimin e proteinave koaguluese të gjakut.
  5. Mushkëritë janë përgjegjës për heqjen e oksigjenit nga ajri që thithim dhe transferimin e tij në gjakun tonë ku mund të dërgohet në qelizat tona. Mushkëritë gjithashtu heqin dioksidin e karbonit, që ne nxjerrim gjatë frymënxjerrjes.

Fakte mrekulluese

  • Trupi i njeriut përmban rreth 100 trilion qeliza.
  • Në trupin e njeriut ka të paktën 10 herë më shumë baktere se sa qeliza.
  • I rrituri mesatar merr mbi 20.000 herë frymë në ditë.
  • Çdo ditë, veshkat përpunojnë rreth 200 litra gjak për të filtruar rreth 2 litra mbeturina dhe ujë.
  • Të rriturit nxjerrin rreth 1.42 litra urinë çdo ditë.
  • Truri i njeriut përmban rreth 100 miliardë qeliza nervore.
  • Uji përbën më shumë se 50% të peshës trupore mesatare të të rriturve.