Si të dalloni shenjat e parazitëve të zorrëve dhe si trajtohen
Simptomat e infeksioneve parazitare mund të ngatërrohen me probleme të tjera të sistemit tretës. Njohja e faktorëve të rrezikut, analizat e përshtatshme dhe trajtimi i zgjedhur për parazitin konkret janë hapat më të sigurt.
Parazitët e zorrëve nuk gjenden vetëm në vendet në zhvillim. Megjithëse janë më të përhapur në zonat me mungesë të ujit të sigurt, kanalizimeve dhe higjienës së përshtatshme, infeksionet parazitare mund të shfaqen kudo.
Rreziku mund të rritet gjatë udhëtimeve, nga konsumimi i ujit ose ushqimeve të kontaminuara, kontakti me tokë të ndotur dhe nëpërmjet disa formave të kontaktit ndërmjet njerëzve.
Sqarim: simptomat nuk mund ta konfirmojnë vetë praninë e parazitëve. Diagnoza zakonisht kërkon vlerësim profesional dhe analiza. Ushqimet, stili jetesës dhe hapat vetjake nuk duhet të përdoren si zëvendësim për trajtimet antiparazitare kur këto janë të nevojshme.
Çfarë janë parazitët e zorrëve?
Parazitët janë organizma që jetojnë në ose mbi një organizëm tjetër dhe përdorin burimet e tij për të mbijetuar. Parazitët që mund të infektojnë sistemin tretës ndahen kryesisht në dy grupe.
Helmintet
Helmintet janë krimba parazitarë shumëqelizorë. Në këtë grup përfshihen krimbat e rrumbullakët, oksiuret, krimbat grep, krimbat shirit dhe krimbat kamxhik.
Protozoarët
Protozoarët janë organizma mikroskopikë njëqelizorë. Disa prej tyre mund të shumohen brenda trupit dhe të shkaktojnë infeksione të zorrëve, si Giardia.
Jo çdo mikroorganizëm shkakton sëmundje
Prania e një organizmi në një analizë nuk interpretohet gjithmonë njësoj. Rezultati duhet të vlerësohet së bashku me simptomat, historinë e udhëtimeve dhe gjendjen e përgjithshme shëndetësore.
Si transmetohen parazitët e zorrëve?
Mënyra e transmetimit ndryshon sipas parazitit. Infeksioni mund të ndodhë nëpërmjet:
- Ujit ose ushqimit të kontaminuar.
- Duarve të palara pas përdorimit të tualetit.
- Frutave dhe perimeve të palara mirë.
- Mishit ose peshkut të pagatuar mjaftueshëm.
- Kontaktit me tokë të kontaminuar.
- Ecjes zbathur në zona ku mund të ketë larva parazitare.
- Kontaktit me sipërfaqe, rroba ose çarçafë të kontaminuar, veçanërisht në rastin e oksiureve.
- Kontaktit me jashtëqitjet e kafshëve ose njerëzve.
- Udhëtimeve në zona ku infeksionet parazitare janë më të përhapura.
Jo të gjithë parazitët transmetohen drejtpërdrejt nga një person te tjetri. Për këtë arsye, mënyra e parandalimit dhe trajtimit duhet të përshtatet me llojin e infeksionit.
Kush mund të ketë rrezik më të lartë?
- Fëmijët e vegjël dhe personat që kujdesen për ta.
- Anëtarët e familjes së një personi me oksiure.
- Personat që udhëtojnë në zona me higjienë ose kanalizime të pamjaftueshme.
- Personat që konsumojnë ujë të patrajtuar ose ushqime të papërpunuara.
- Personat që ecin zbathur në tokë të kontaminuar.
- Personat me sistem imunitar të dobësuar.
Çfarë simptomash mund të shkaktojnë?
Shumë infeksione parazitare mund të mos shkaktojnë simptoma. Kur shfaqen, shenjat varen nga paraziti, kohëzgjatja dhe intensiteti i infeksionit.
Simptomat nuk janë specifike
Të njëjtat shenja mund të shkaktohen nga infeksione bakteriale ose virale, intoleranca ushqimore, sindroma e zorrës së irrituar dhe gjendje të tjera. Vetëm simptomat nuk janë të mjaftueshme për diagnozë.
Pse disa infeksione mund të jenë të rrezikshme?
Ndikimi ndryshon sipas parazitit dhe intensitetit të infeksionit. Disa infeksione mund të:
- Ndikojnë në përthithjen e lëndëve ushqyese.
- Shkaktojnë diarre dhe humbje të lëngjeve.
- Shkaktojnë humbje të vazhdueshme gjaku dhe anemi.
- Ndikojnë në rritjen dhe zhvillimin e fëmijëve.
- Shkaktojnë inflamacion ose dëmtim të zorrëve.
- Çojnë, në infeksione të rënda, në bllokim të zorrëve.
Si diagnostikohen parazitët e zorrëve?
Mjeku mund të marrë parasysh simptomat, kohëzgjatjen e tyre, udhëtimet, burimet e ujit dhe ushqimit, kontaktin me persona të infektuar dhe gjendjen e sistemit imunitar.
Analiza e jashtëqitjes
Mostra mund të kontrollohet për vezë, parazitë ose antigjene. Në disa raste kërkohen disa mostra në ditë të ndryshme.
Teste specifike
Mund të përdoren teste antigjenike, analiza molekulare, testi me shirit ngjitës për oksiuret ose analiza gjaku, sipas rastit.
Si trajtohen parazitët e zorrëve?
Trajtimi varet nga paraziti i identifikuar. Nuk ekziston një trajtim i vetëm që funksionon për të gjitha infeksionet parazitare.
Mjeku mund të zgjedhë një bar antiparazitar duke marrë parasysh llojin e parazitit, moshën, peshën, shtatzëninë, gjendjen e mëlçisë dhe veshkave, barnat e tjera dhe ashpërsinë e infeksionit.
Në disa raste mund të nevojitet trajtimi i anëtarëve të familjes. Higjiena e duarve dhe pastrimi i veshjeve, peshqirëve dhe çarçafëve janë veçanërisht të rëndësishme kur diagnostikohen oksiure.
Mos përdorni barna antiparazitare pa këshillë profesionale. Kjo është veçanërisht e rëndësishme për fëmijët, gratë shtatzëna ose gjidhënëse dhe personat me sëmundje kronike.
Çfarë mund të ndihmojë në mënyrë natyrale?
Nuk ka prova të mjaftueshme që papaja, farat e papajës, hudhra, farat e kungullit, ananasi, uthulla ose “pastrimi i zorrëve” mund të eliminojnë në mënyrë të sigurt një infeksion parazitar.
Këto ushqime mund të jenë pjesë e një diete të ekuilibruar, por nuk duhet të zëvendësojnë analizat dhe trajtimin e përshkruar.
Masat mbështetëse mund të përfshijnë:
- Pirjen e lëngjeve të mjaftueshme.
- Ushqyerjen e ekuilibruar dhe të lehtë për t’u toleruar.
- Shtimin gradual të fibrave, kur nuk ka diarre të rëndë ose dyshim për bllokim.
- Shmangien e alkoolit dhe ushqimeve irrituese.
- Pushimin e mjaftueshëm.
- Korrigjimin e mungesave ushqyese vetëm pas analizave dhe këshillës profesionale.
Si mund të zvogëlohet rreziku?
- Lani duart me ujë dhe sapun pas përdorimit të tualetit dhe para përgatitjes së ushqimit.
- Mbajini thonjtë të shkurtër dhe të pastër.
- Shmangni kafshimin e thonjve.
- Lani mirë frutat dhe perimet.
- Përdorni ujë të sigurt për pirje dhe gatim.
- Gatuani mishin dhe peshkun plotësisht.
- Ndani ushqimet e pagatuara nga ato të gatuara.
- Shmangni ecjen zbathur në tokë që mund të jetë e kontaminuar.
- Përdorni doreza kur pastroni jashtëqitjet e kafshëve.
- Gjatë udhëtimeve, kushtojini vëmendje burimit të ujit dhe higjienës së ushqimit.
- Në rast oksiuresh, lani rregullisht të brendshmet, peshqirët dhe çarçafët.
