Shkalla e Autizmit arrin 1 në 31, ndërsa Kennedy paralajmëron për një “krizë të paparë”

Raporti i CDC-së i publikuar më 15 prill 2025 solli një shifër që tërhoqi vëmendjen globale: në zonat e monitoruara, rreth 1 në 31 fëmijë 8-vjeçarë ishte identifikuar me Çrregullim të Spektrit të Autizmit. Shifra është serioze, por interpretimi i saj kërkon kujdes.

Çfarë raportoi CDC-ja?

Rrjeti i Monitorimit të Autizmit dhe Aftësive të Kufizuara Zhvillimore, i njohur si ADDM, analizoi të dhëna shëndetësore dhe arsimore nga 16 zona të Shteteve të Bashkuara. Për fëmijët 8-vjeçarë gjatë vitit 2022, prevalenca e identifikuar ishte 32.2 për 1,000, ose afërsisht 1 në 31.

Prevalenca ndryshonte ndjeshëm sipas zonës: nga 9.7 për 1,000 në Laredo të Teksasit deri në 53.1 për 1,000 në zonën e Kalifornisë të përfshirë në rrjet. Kjo e fundit është afërsisht 1 në 19 për të gjithë fëmijët e Kalifornisë.

Te djemtë, prevalenca ishte 49.2 për 1,000, afërsisht 1 në 20; te vajzat ishte 14.3 për 1,000, afërsisht 1 në 70. Djemtë u identifikuan me ASD rreth 3.4 herë më shpesh se vajzat.

Si duhet lexuar shifra “1 në 31”?

Prevalenca e identifikuar nuk është domosdoshmërisht e njëjtë me incidencën biologjike. Ajo ndikohet nga mënyra se si komunitetet kryejnë kontrollin zhvillimor, nga qasja në specialistë, nga kriteret diagnostikuese, nga dokumentacioni shkollor dhe nga ndërgjegjësimi i familjeve dhe profesionistëve.

Kalifornia, për shembull, ka investuar në modele të identifikimit të hershëm dhe në trajnimin e pediatërve. CDC e përmend këtë si një faktor që mund të kontribuojë në identifikimin më të lartë dhe më të hershëm në atë zonë.

Kennedy dhe përshkrimi si “epidemi”

Pas publikimit të raportit, Sekretari amerikan i Shëndetësisë dhe Shërbimeve Njerëzore, Robert F. Kennedy Jr., e përshkroi rritjen si një “epidemi të paparë” dhe kërkoi hetim të shpejtë të faktorëve mjedisorë. HHS e vendosi çështjen e autizmit në qendër të agjendës së tij kërkimore dhe politike.

Shumë organizata të autizmit dhe specialistë kundërshtuan gjuhën epidemike, duke argumentuar se ajo mund të jetë stigmatizuese dhe se autizmi është një gjendje neurozhvillimore komplekse, jo një sëmundje ngjitëse. Ata kërkuan fokus më të madh te shërbimet, mbështetja e familjeve, diagnostikimi i hershëm dhe përfshirja sociale.

Çfarë ndodhi me afatin e shtatorit 2025?

Kennedy deklaroi se administrata synonte të arrinte përfundime të rëndësishme mbi shkaqet deri në shtator 2025. Ky afat tashmë ka kaluar. Në shtator 2025, HHS njoftoi disa iniciativa, përfshirë financime për analizën e të dhënave, vëmendje ndaj faktorëve të mundshëm mjedisorë dhe diskutime mbi trajtime për disa simptoma.

Megjithatë, njoftimet nuk identifikuan një shkak të vetëm që shpjegon ASD-në. Edhe informacioni i CDC-së i përditësuar në prill 2026 vazhdon të theksojë se shkencëtarët besojnë në shkaqe të shumta që veprojnë së bashku, ndërsa për shumë persona shkaku specifik mbetet i panjohur.

Vaksinat dhe autizmi: çfarë thotë evidenca?

Debati publik u përqendrua përsëri te vaksinat, përfshirë vaksinën MMR, tiomersalin dhe adjuvantët e aluminit. Histori individuale të regresionit pas vaksinimit janë emocionalisht të fuqishme dhe meritojnë dëgjim me respekt.

Kjo nuk do të thotë se kërkimi mbi faktorët mjedisorë duhet të ndalet. Përkundrazi, kërkimi duhet të jetë rigoroz, transparent dhe i aftë të dallojë mes korrelacionit, koincidencës kohore dhe shkakësisë.

Vendimet për vaksinimin duhet të diskutohen me pediatrin, duke marrë parasysh historinë shëndetësore individuale dhe udhëzimet profesionale.

Zëri i prindërve dhe kërkesa për transparencë

Shumë prindër kërkojnë përgjigje më të qarta, më shumë transparencë mbi sigurinë e produkteve mjekësore dhe më shumë financim për kërkime të pavarura. Këto kërkesa janë legjitime. Familjet shpesh përballen me pritje të gjata për diagnozë, kosto të larta të terapive dhe mungesë shërbimesh të koordinuara.

Problemi lind kur dëshmitë personale paraqiten si provë përfundimtare. Autizmi nuk ka një trajtim të vetëm universal. Mbështetja duhet të përshtatet me nevojat e fëmijës dhe mund të përfshijë terapi të komunikimit, mbështetje arsimore, terapi profesionale natyrale, trajtimin e problemeve të gjumit ose gastrointestinale dhe kujdesin për shëndetin mendor.

Çfarë do të thotë kjo për familjet?

Shifrat kombëtare dhe debatet politike nuk duhet të zëvendësojnë vlerësimin individual të fëmijës. Kur një prind vëren vonesa në gjuhë, humbje aftësish, vështirësi të vazhdueshme në komunikim, sjellje të përsëritura ose ndjeshmëri të forta shqisore, hapi më i dobishëm është vlerësimi i hershëm profesional.

Përfundimi

Raporti “1 në 31” tregon se ASD-ja po identifikohet te një përqindje e konsiderueshme e fëmijëve në komunitetet e monitoruara. Ai justifikon investim më të madh në kërkim, diagnostikim të hershëm, shërbime dhe mbështetje për familjet.

Por raporti nuk provon se një faktor i vetëm ka shkaktuar rritjen. Debati duhet të vazhdojë me transparencë, respekt për familjet dhe standarde të larta shkencore — pa minimizuar shqetësimet dhe pa paraqitur hipoteza si fakte të vërtetuara.