Ndotja e ajrit po vret miliona njerëz rreth globit çdo vit; Këshilla të thjeshta për t’u mbrojtur nga ajri i ndotur

 

Ndotja e ajrit konsiderohet si “një nga vrasësit e mëdhenj të epokës sonë”.
Ajri toksik, i cili krahasohet me një dhomë  gazi, po i bën të gjithë të kolliten, duke shkaktuar acarim të fytit dhe madje edhe përhapjen e infeksioneve virale. Gjendja është më e keqe për njerëzit që vuajnë nga astma dhe çështjet kardiovaskulare.

Ajri i ndotur në Indi dhe Kinë, uji i ndotur në Afrikën Sub-Sahariane, aktivitetet toksike të minierave dhe shkrirja në Amerikën e Jugut, të gjitha këto ndotje rreth globit tani kontribojnë në rreth 9 milion vdekje në vit – ose afërsisht një në gjashtë – sipas një studimi të ri. Nëse është e saktë, kjo do të thotë se ndotja vret tre herë më shumë njerëz çdo vit sesa HIV / AIDS, tuberkulozi dhe malaria të marra së bashku.

Problemet  shëndetësore të lidhura me ekspozimin ndaj ndotjes së ajrit, siç janë kanceri i mushkërive dhe emfizema, shpesh janë fatale.

Ndotja e ajrit janë një nga faktorët nxitës për sëmundjet e lidhura me frymëmarrjen. por gjithashtu edhe dieta e dobët, rreziqet profesionale, gjendja socio-ekonomike dhe gjenetika kanë një rol në zhvillimin e sëmundjeve inflamatore.

Ka një sasi të madhe të dhënash që lidhin ndotjen e ajrit në natyrë me efekte të padëshirueshme shëndetësore, duke përfshirë sëmundjen akute dhe kronike, përkeqësimin e sëmundjeve kronike dhe vdekjen.

Ajri i pastër është gjithashtu i rëndësishëm njësoj si ushqimi dhe uji. Dhe kjo e drejtë po rrezikohet seriozisht tani.

Ndotja e tillë vjen nga burime si automjetet, termocentralet me qymyr, fabrikat e çelikut, djegiet plastike, etj.

Vendet në zhvillim mbajnë peshën e problemit të ndotjes së botës.

Ndotja e ajrit është padyshim një problem global i shëndetit publik, por jo të gjitha vendet janë prekur në mënyrë të barabartë.

Kur është fjala për numrin e vdekjeve nga ndotja e ajrit, India është Nr. 1. Deri në 1.6 milionë vdekje i atribuohen ndotjes së ajrit në Indi në vitin 2016, sipas IHME. Në të njëjtin vit, të gjitha ndotjet e ajrit u lidhën me pothuajse 123 nga 100,000 vdekje në vend – ndër më të lartat në botë.

Për shkak se ndotja e ajrit dhe problemet e lidhura me shëndetin mund të udhëtojnë, asnjë vend nuk mund ta zgjidhë problemin e ndotjes së ajrit i vetëm.

Ndotja e ajrit nga konsumi kinez ishte i lidhur me rreth 3,100 vdekje të parakohshme në SHBA dhe Evropën Perëndimore në 2007, sipas një artikulli të botuar vitin e kaluar në revistën Nature.

Ndryshimet klimatike do të shkaktojnë një sërë problemesh të shëndetit publik, duke përfshirë vdekjet e lidhura me ngrohjen dhe ftohjen, rritjen e rrezikut të sëmundjeve dhe problemet e shëndetit mendor, nga zhvendosja e klimës dhe kushtet ekstreme të motit.

Projekti dyvjeçar, i cili mbështetej në të dhëna nga hulumtuesit në më shumë se 130 vende që dokumentonin shkaqet e sëmundjeve dhe vdekjet e parakohshme në dekadat e fundit, gjeti se cilësia e dobët e ajrit ishte vrasësi më i rëndësishëm i ndotjes. Kjo përfshin edhe ndotjen në natyrë të ndotur nga merkuri, arseniku dhe grimcat e tjera të dëmshme, dhe ajri i shtëpisë i ndotur nga djegia e plehrave dhe materialeve të tjera. Rezultati: Rreth 6,5 milionë vdekje në vitin 2015 nga sëmundjet e zemrës, goditjet, kanceri i mushkërive dhe problemet e tjera të frymëmarrjes.

Ndotja e ujit, që përfshin çdo gjë nga sanimet e pasigurta në ujin e pijshëm të kontaminuar, përbënin 1.8 milionë vdekje të tjera vjetore nga sëmundjet gastrointestinale dhe infeksionet tjera, thonë hulumtuesit.

Ndotja në vendin e punës, gjithashtu mori një taksë të rëndë për disa nga punëtorët më të varfër në botë. Nga kanceri i fshikëzës në punonjësit e ngjyrave, deri tek pneumoconioza e sëmundjes së mushkërive në minatorët e qymyrit, hulumtuesit zbuluan se ekspozimi profesional ndaj kancerogjenëve dhe toksinave të ndryshme ishte i lidhur me rreth 800,000 vdekje në vit.

Në vitin 2015, numri më i madh i vdekjeve që i atribuohen ndotjes ndodhën në Indi dhe Kinë, me rreth 2.5 milion dhe 1.8 milion vdekje respektivisht. Vende të tjera të prekura rëndë janë Pakistani, Bangladeshi dhe Kenia.

Nëse vendet nuk ndërmarrin veprime për të bërë mjedise ku njerëzit jetojnë dhe punojnë të shëndetshëm, miliona do të vazhdojnë të sëmuren dhe të vdesin shumë të rinj.

Ndryshimi i klimës do të përkeqësojë shumë problemet që janë identifikuar në këtë artikull. Do të ketë më shumë sëmundje ngjitëse dhe infektive. Do të ketë më shumë jetë të humbura, më shumë lëndime, nëse nuk identifikojmë një rrugë që na nxjerr nga vrima në të cilën jemi .

Këshilla të thjeshta dhe efektive për të mbrojtur veten dhe familjen nga rreziqet e ndotjes së ajrit

– Përdorni maskë në ​​fytyrë kur ecni në ajër të ndotur.

– Vendosni në ambjentet e brendshme bimë që pastrojnë ajrin si: Aloe Vera, Ivy (Hedera), dhe bima Spider (Chlorophytum comosum); mund të vendosen në shtëpi dhe zyra. Ato ndihmojnë në pastrimin e ajrit të brendshëm dhe në minimizimin e ndotjes së ambientit.

-Përdorni pastruesit e ajrit, sidomos në dhomën e fëmijëve dhe dhomën e të moshuarve (madje edhe grave shtatzëna). Ata janë më të prirur ndaj efekteve të këqija të këtij ajri toksik.

– Organizoni  aktivitete në natyrë dhe ajër të pastër me fëmijët.

– Merrni avull çdo ditë të shoqëruar me disa pika vaj eukalipt për t’ë çlodhur pasazhet e ajrit dhe për të ndihmuar trupin të heqë substancat e dëmshme.

– Pastroni ajrin e makinës.

– Ventiloni shtëpinë tuaj; hapni dritaret dhe dyert në mëngjes herët dhe lejoni që ajri të qarkullojë.

– Konsumoni ushqim të pasur me vitaminë C, magnez dhe acide yndyrore omega-3.

– Shmangni ushtrimet jashtë kur nivelet e ndotjes janë të larta. Kufizoni sasinë e kohës që fëmija shpenzon jashtë, nëse cilësia e ajrit nuk është e shëndetshme.

– Shmangni jetesën në zonat me trafik të rënduar dhe zonat me ajër të ndotur. Edhe kur parashikimet për cilësinë e ajrit janë jeshile, automjetet mund të shkaktojnë nivele të larta të ndotjes deri në një milje larg.

– Përdorni më pak energji në shtëpinë tuaj. Gjenerimi i energjisë elektrike dhe burimeve të tjera të energjisë kontribojnë në ndotjen e ajrit. Duke reduktuar përdorimin e energjisë, ju mund të ndihmoni në përmirësimin e cilësisë së ajrit, uljen e emetimit të gazrave serë dhe kursimin e parave!

– Mos lejoni që dikush të pijë duhan në ambjentet e brendshme apo ato publike.

Ndihmoni veten dhe të gjithë të tjerët të marrin frymë më lehtë. Mbështetni përpjekjet kombëtare, shtetërore dhe lokale, për të pastruar burimet e ndotjes.  Jeta juaj dhe jeta e dikujt që e doni mund të varet nga kjo.