You are here:---Naftalina – Bari i Molës

Naftalina – Bari i Molës

2018-04-20T00:14:06+00:00April 20th, 2018|Categories: Të ndryshme|

Naftalina – Bari i Molës; Rrezik potencial për anemi dhe leukemi

 

Naftalina është hidrokarboni më i thjeshtë policiklik aromatik. Është një solucion i bardhë kristalor me një erë karakteristike të fortë, që nxirret nga katrani i qymyrgurit dhe që përdoret tradicionalisht për të ruajtur rrobat nga mola dhe insektet.  Si një hidrokarbon aromatik, struktura e naftalinës përbëhet nga një palë e shkrirë e unazave të benzenit.

Naftalina e papërpunuar e prodhuar në këtë mënyrë përmban rreth 95% naftalinë sipas peshës, dhe defekti kryesor i saj është një përbërës aromatik që përmban squfur, i quajtur thionaphtene.

Në fillim të viteve 1820, dy raporte të veçanta përshkruan një solucion të bardhë me një erë të athët që rrjedh nga distilimi i katranit të qymyrit. Në vitin 1821, John Kidd përmendi këto dy zbulime dhe pastaj përshkroi shumë nga vetitë e kësaj substance. Ai propozoi emrin naftalinë, pasi që ishte nxjerrë nga një lloj nafte (një term i gjerë që përfshinte çdo përzierje të paqëndrueshme të hidrokarbureve të lëngshme, përfshirë katranin e qymyrit). Formula kimike e naftalinës u përcaktua nga Michael Faraday më 1826. Struktura e dy unazave të benzenit të bashkuar u propozua nga Emil Erlenmeyer në 1866, dhe u konfirmua nga Carl Gräbe tre vjet më vonë.

Naftalina nxirret nga nafta e papërpunuar ose katrani. Gjithashtu prodhohet kur gjërat digjen, kështu që naftalina gjendet në tymin të cigareve, shkarkimin e makinave dhe tymi nga zjarret e pyejeve.

Për më tepër, ashtu si pesticidet e tjera, naftalina nuk është e sigurt për ne, sidomos kur është e ekspozuar në hapësirat ku jetojmë.

Cilat janë disa produkte që përmbajnë naftalinë?

Topat e naftalinës dhe produktet e tjera që përmbajnë naftalinë janë të ngurta dhe kthehen në gaz toksik. Ka mbi një duzinë produkte që përmbajnë naftalinë, të regjistruar për përdorim nga SHBA.

Kur hidhet gazi naftalinë, trupi e thyen atë në kimikate të tjera që reagojnë me qelizat në trup dhe dëmtojnë indet.

Ju mund të ekspozoheni ndaj një pesticidi gjatë frymëmarrjes, nëpërmjet lëkurës, ose nëse rastësisht hani ose pini diçka që përmban një pesticid. Kjo mund të ndodhë nëse i prekni me duar dhe nuk i lani para ngrënies.

Përdorimet

Përdorimi i njohur i naftalinës është përdorimi i saj si pesticid familjar, si në topa naftaline. Kur naftalina vendoset në një ambjent të mbyllur, avujt e saj arrijnë nivele toksike për të rriturit dhe larvat e insekteve që janë të dëmshme për tekstilet. Përdorime të tjera të naftalinës përfshijnë vendosjen në tokë për shfarosjen e insekteve.

Në të kaluarën, naftalina u përdor nga goja për të vrarë krimbat parazitare në bagëti.

Sasi të mëdha të naftalinës përdoren si komponime të ndërmjetme gjatë prodhimit të kimikateve të tjera, të tilla si anhidrid ftalik, alkil naftalen sulfonat dhe karbaril.

Acidet sulfonike të naftalinës përdoren gjithashtu në sintezën e 1-naftol dhe 2-naftol, prekursorë për ngjyrues të ndryshëm, pigmente, kimikate të përpunimit, dhe kimikate të tjera farmaceutike.

Rreziku i Naftalinës

Ekspozimi ndaj sasive të mëdha të naftalinës mund të dëmtojë ose të shkatërrojë qelizat e kuqe të gjakut, më së shpeshti në njerëzit me gjendje të trashëguar të njohur si dehidrogjenazë glukoza-6-fosfat dehidrogjenazë (G6PD), nga e cila vuajnë mbi 400 milionë njerëz.

Simptomat e kësaj gjendjeje janë lodhja, mungesa e oreksit, dhe pigmentimi i zbehtë i lëkurës.

Ekspozimi ndaj sasive të mëdha të naftalinës mund të shkaktojë gjithashtu të përzier, të vjella, diarre, gjak në urinë, dhe verdhëz (ngjyrosje të verdhë të lëkurës).

Naftalina mund të shaktojë dëmtime të veshkave dhe të mëlçisë. Alfa-naftoli dhe metabolitet e tjera ekskretizohen në urinë.

Anemia jonormale e përshkruar më sipër mund të ndodhë tek fëmijët që gëlltisin gabimisht naftalinë ose ekspozimi i nënës gjatë shtatzënisë.

Studimet e kafshëve kanë sugjeruar se naftalina mund të shkaktojë kancer. Agjencia Ndërkombëtare për Kërkimin e Kancerit (IARC) të Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH) konkludoi se naftalina është  kancerogjen ndaj njerëzve.

Mjekët profesionalë të trajtimit natyral kanë zbuluar lidhjen e ngushtë mes naftalinës dhe kancerit të gjakut (leukemia), dhe e fillojnë trajtimin e tyre nga pastrimi i ambjenteve ku jeton pacienti nga të gjitha lëndët me përmbajtje naftaline.

Ekspozimi ndaj naftalinës shkakton gjithashtu rritjen e incidenteve të tumoreve të gjëndrave  dhe mushkërive sidomos tek femrat.

Ekspozimi okular ndaj naftalinës është parë të rezultojë në acarim të syve, dëmtim të kornesë, paqartësi lente dhe formimin e katarakteve.

Në fakt, ka pasur helmime të dokumentuara te të rriturit për shkak të ekspozimit në punë dhe çuditërisht edhe abuzimit me disa raste të raportuara.

Një nga shenjat e menjëhershme të helmimit me naftalinë është dhimbja e stomakut, por zakonisht kjo shfaqet dy ditë më pas, së bashku me diarrenë dhe vjelljen. Disa njerëz kanë ethe dhe simptomat bëhen më keq me kalimin e kohës, të cilat mund të përfshijnë: Dhimbje koke, presion të ulët të gjakut, verdhëz, probleme me frymëmarrjen, probleme urinare.

Për fat të keq, disa njerëz përfundojnë në koma pasi helmohen me naftalinë. Për më tepër, njerëzit që kanë mungesë glukoza-6-fosfat dehidrogjenazëm, përjetojnë efekte më të këqija.

Gratë që thithin avujt e naftalinës gjatë shtatzënisë, lindin fëmijë me anemi hemolitike,astmë dhe sëmundje të tjera kronike.

Naftalina metabolizohet në mëlçi për të dhënë një shumëllojshmëri derivatesh hidroksi dhe metiltio. Metabolizmi i naftalinës formon një numër të metaboliteve reaktive, të cilat mund të jenë përgjegjës për toksicitetin e saj, duke përfshirë oksid 1,2-naftalinë, 1,2-naphthoquinone dhe 1,4-naphthoquinone.

Agjencitë qeveritare të SHBA kanë vendosur kufizime të ekspozimit në punë ndaj naftalinës. Administrata e Sigurisë dhe Shëndetit në Punë ka vendosur një limit të lejuar të ekspozimit në 10 ppm (50 mg / m3) gjatë një mesatare të ponderuar me orar tetë orësh. Molla dhe produkte të tjera që përmbajnë naftalinë janë ndaluar brenda BE-së që nga viti 2008.

Fëmijët e vegjël kanë diarre, ethe, dhimbje abdominale dhe urinim të dhimbshëm me urinë të zbardhur pas ngrënjes gabimisht të topave të naftalinës.

Veshjet që janë ruajtur me naftalinë pa u larë më pas, shkaktojnë anemi. Njerëzit me një mangësi të trashëguar të imunitetit janë në rrezik shumë më të madh të anemisë sesa të tjerët.

Largoni naftalinën dhe të gjitha produktet që përmbajnë naftalinë nga dhomat tuaja, sidomos të sëmurët me anemi, leukemi, apo sëmundje të tjera kronike dhe serioze.