Alergjitë; Llojet, Shkaqet, Simptomat, Testimi, Mbështetja Natyrale

Vështrim i Përgjithshëm

Alergjia është një reagim i tepruar i sistemit imunitar ndaj një substance që normalisht do të konsiderohej e padëmshme. Reaksionet alergjike shkaktohen nga ekspozimi ndaj alergjenëve. Një alergjen është një proteinë që organizmi e vlerëson gabimisht si të huaj dhe të rrezikshme. Alergjenët mund të jenë ushqime të veçanta, toksina të mjedisit, poleni i luleve dhe pemëve, myku, akarienët e pluhurit, zemërimi (proteinat) shtazor dhe një mori irrituesish të tjerë.

Menjëherë pas ekspozimit ndaj një alergjeni, sistemi imun lëshon antitrupa specifikë (IgE) për të "shkatërruar" këtë alergjen, duke angazhuar një seri reaksionesh biokimike. Këto kimikate (si histamina) prodhojnë inflamacion ose simptoma të tjera të një reagimi alergjik. Reagimet alergjike mund të jenë nga më të lehtat deri te më të rëndat, ku këshilla profesionale mjekësore e menjëhershme bëhet e domosdoshme.

Simptomat

Në simptomat e përbashkëta të reaksioneve alergjike tipike përfshihen: vështirësia në frymëmarrje, përflakja e lëkurës, përskuqja e syve, kruajtja dhe lotimi i tyre, teshtima, kollitja, kruajtja, sekrecionet e hundëve, mufatja, nxehja e fytyrës, kullimi i hundëve, ënjtja, urtikaria (kandra), të vjellat, shtrëngimet e stomakut dhe acarimi i zorrëve. Njerëzit e ndjeshëm mund të ndiejnë edhe pezmatim në gjuhë ose në gojë. Reaksionet më të rënda përfshijnë shtrëngim të kanaleve bronkiale (astma) dhe vështirësi serioze në frymëmarrje.

Alergjitë mund të rezultojnë gjithashtu në stresim të sistemit të tretjes, gazra zorrësh dhe keqtretje ushqimi.

Llojet e Alergjeneve që Shkaktojnë Reagim Alergjik

Alergjenët e mjedisit përfshijnë lëndët kimike, toksinat, myqet, pluhurat dhe irritues të tjerë në mjedisin tonë, të cilët gjejnë rrugë në ajrin, shtëpitë, ujin dhe ushqimet tona. Alergjenët ushqimorë janë zakonisht ushqime të padëmshme për shumicën e njerëzve, por që disa individë nuk i tolerojnë.

Shumica e alergjenëve ndeshen në katër kategori kryesore: Kontakti, Gëlltitja, Nuhatja dhe Injeksioni. Nëse jeni alergjik, shpesh jeni të ndjeshëm ndaj më shumë se një substance.

• Alergjenët e Kontaktit — bimë si dredhka helmuese, bizhuteri, produkte shtëpiake pastrimi (sapunë, detergjentë), produkte kozmetike dhe ngjyra flokësh.
• Alergjenët e Gëlltitjes — ushqime (gruri, misri, qumështi, e bardha e vezës, domatet, soja, guackat e detit, kikirikët, çokollata), ngjyra ushqimore, aditivë, pesticide, si dhe medikamente si aspirina, NSAIDs, antibiotikë (Amoxicillin, penicilina).
• Alergjenët e Nuhatjes — produkte kimike ajrore, tym duhani, dhelpra/prroteina shtazore, mbetje kacabunjsh, akarienë pluhuri, spore myku, ndotje automjetesh, dhe poleni i barit, pemëve e barërave.
• Alergjenët e Injeksionit — pickime e thumbime insektesh, dhe në disa raste medikamente injektuese.

Shkaqet e Alergjive

Shkaqet e alergjive dhe ndjeshmërisë lidhen shpesh me dietën, stilin e jetesës dhe funksionin e sistemit imunitar. Në mjekësinë plotësuese, tri fusha shqyrtohen shpesh: funksioni imun i pabalancuar, funksionet pengues (mbrojtëse) të trupit, dhe mbingarkesa toksike. Këto koncepte nuk janë të gjitha njësoj të pranuara nga mjekësia konvencionale, por mund të ofrojnë kontekst të dobishëm.

Funksioni imun i kompromentuar

Një sistem imun i pabalancuar mund të rrisë rrezikun e reaksioneve alergjike. Përdorimi i tepruar i antibiotikëve dhe kortikosteroideve mund të dëmtojë florën e shëndetshme të zorrëve dhe të ndikojë funksionin imunitar. Shkaqe të tjera të mundshme të mosfunksionimit imun përfshijnë predispozicionin e trashëguar, mungesat ushqimore, dietat monotone të përsëritura, dhe kimikatet në ushqim (pesticide, lëndë ruajtëse).

Funksionet pengues (mbrojtëse) të trupit

Organizmi ka tre sisteme kryesore mbrojtëse ndaj alergjenëve: tretjen, mukozën dhe lëkurën. Tretja joadekuate mund të lejojë që copëza të patretura ushqimi të hyjnë në qarkullimin e gjakut, duke kontribuar potencialisht në ndjeshmëri — një koncept i njohur në mjekësinë plotësuese si "zorra që pikon" (depërtueshmëri e tepruar e zorrës). Mukoza mbron trupin nga substancat e thithura (pluhuri, poleni); dëmtimi i saj (nga thatësia ose irritues të mjedisit) mund të lejojë hyrjen e grimcave të huaja. Lëkura është pengesa e tretë — çdo dëmtim i saj (çarje, gërvishtje, djegie) mund të rrisë rrezikun e senzibilizimit ndaj produkteve kimike, kozmetikëve dhe pëlhurave.

Mbingarkesa toksike

Sipas kësaj kornize, sa më shumë të jetë i ngarkuar ushqimi dhe mjedisi jonë me ndotës e kimikate, aq më shumë presion vendoset mbi sistemin imunitar dhe mekanizmat natyralë të ç'helmimit të trupit, gjë që mund të kontribuojë në një model alergjie kronike.

Testimi për Alergjitë

Nisur nga fakti se alergjitë dhe simptomat e tyre mund të jenë të vështira për t'u identifikuar vetëm nga simptomat, testimi profesional është i rekomanduar nëse dyshoni se vuani prej tyre.

Testet e vlefshme shkencërisht

Standardi i praktikës klinike konvencionale për diagnostikimin e alergjive përfshin dy metoda kryesore:

• Testi me shpim ose gërvishje të lëkurës (skin prick test) — alergenët e dyshuar futen në sipërfaqen e lëkurës (zakonisht në krah ose shpinë); një reaksion (ënjtje/skuqje) tregon ndjeshmëri. Ky është testi më i përdorur nga alergologët dhe konsiderohet shumë i besueshëm.
• Testi specifik i gjakut IgE (i njohur më parë si RAST) — mat sasinë e antitrupave IgE specifikë për alergenë të caktuar në gjak. Përdoret shpesh kur testi i lëkurës nuk është i mundur (p.sh. probleme lëkure, medikamente që ndërhyjnë në test).

Metoda të paprovuara shkencërisht

Disa praktika testimi përdoren nga praktikues të mjekësisë alternative, si Aplikimi Kinesiologjik (AK), Ekzaminimi Elektrodermal i Lëkurës (EDS) dhe NAET. Akademia Amerikane e Alergjisë, Astmës dhe Imunologjisë (AAAAI) dhe organizata të tjera theksojnë se këto metoda nuk kanë prova shkencore që mbështesin efektshmërinë e tyre për diagnostikimin e alergjive, dhe nuk duhen përdorur si zëvendësim i testeve të vlefshme mjekësisht.

Testi IgG ELISA mat antitrupa IgG, të cilët zakonisht tregojnë ekspozim të mëparshëm ndaj një ushqimi (dhe shpesh tolerancë), jo domosdoshmërisht alergji apo intolerancë. AAAAI dhe shoqata të tjera kryesore alergjie rekomandojnë kundër përdorimit të testit IgG për diagnostikimin e alergjive apo intolerancave ushqimore, pasi mund të çojë në kufizime dietike të panevojshme.

Mënyra Natyrale Mbështetëse për Alergjitë

Trajtimet mjekësore për heqjen e ndjeshmërisë

Trajtimi konvencional i vetëm për "heqjen e ndjeshmërisë" ndaj alergjenëve është imunoterapia me alergjenë (të njohura si "vaksinat kundër alergjisë" ose pikat/injeksionet nën gjuhë), të përshkruara dhe të mbikëqyrura nga një alergolog. Teknika të tjera si EPD (Enzyme Potentiated Desensitization) dhe NAET nuk janë miratuar nga FDA dhe nuk kanë prova të forta shkencore mbështetëse.

Aromaterapia

Përdorimi i vajrave esencialë si Kamomili, Livando dhe Melisa mund të ndihmojë në relaksim dhe në menaxhimin e stresit që shpesh shoqëron reaksionet alergjike — si mbështetje plotësuese, jo si trajtim i vetë alergjisë.

Ushqimi dhe Dieta

Alergjitë ushqimore dhe ndjeshmëritë mund të përfshijnë reagime të vonuara që manifestohen orë apo ditë pas konsumimit të ushqimit cënues, duke e vështirësuar identifikimin e shkaktarit. Përvetësimi i një diete me shumëllojshmëri të gjerë frutash dhe perimesh të freskëta jo-alergjike, farash dhe bajamesh, yndyrash të pakëta dhe proteinash të kafshëve, është një mënyrë e mirë për të mbështetur trupin gjatë një periudhe alergjie ushqimore të zgjatur.

Eliminimi Ushqimor: pasi alergjeni të jetë identifikuar (mundësisht me ndihmën e një profesionisti), hapi vijues është eliminimi i tij nga dieta për 60–90 ditë, e ndjekur nga rivendosja graduale. Kjo qasje duhet bërë nën udhëzim profesional, sidomos te fëmijët, për të shmangur mungesa ushqyese të panevojshme.

Alternimi Ushqimor: ndryshimi i ushqimeve çdo 3–4 ditë (në vend të ngrënies së të njëjtit ushqim çdo ditë) mund të ndihmojë në reduktimin e rrezikut të zhvillimit të ndjeshmërive të reja ndaj ushqimeve të konsumuara shpesh.

Terapia me Lëngje

Një shtrydhje e rregullt e perimeve organike (p.sh. panxhari, karrota dhe kastraveci; ose karrota dhe selino, me pak xhenxhefil) mund të jetë pjesë e një diete mbështetëse të pasur me lëndë ushqyese, pa qenë një trajtim i pavarur për alergjinë.

Stili i Jetës

Disa masa jetese që lidhen me rrezik më të ulët alergjie, sipas udhëzimeve pediatrike aktuale: ushqyerja me qumësht gjiri për të paktën 6 muaj (idealisht deri në 18–24 muaj sipas rastit), dhe fillimi i ushqimeve të ngurta rreth moshës 6 muajsh, sipas udhëzimit të pediatrit.

Për shtëpinë: lani jastëkët, batanijet dhe mbulesat e shtratit rregullisht me ujë të nxehtë; përdorni mbështjellës kundër akarienëve; mbani kafshët shtëpiake jashtë dhomës së gjumit; shmangni qilimat dhe sixhadet në dhomat e gjumit; mbani dritaret e mbyllura gjatë kulmit të sezonit alergjik; ndaloni duhanin brenda shtëpisë; dhe përdorni dehumidifierë për të parandaluar zhvillimin e mykut.

Uji

Hidratimi i mirë (rreth 8–12 gota ujë në ditë) është i rëndësishëm për mirëqenien e përgjithshme të njerëzve me alergji dhe ndjeshmëri, si pjesë e një stili jetese të shëndetshëm.